Netwerkbijeenkomst Keten Dementie De Liemers

1 jun 2022

Hieronder ons verslag van de Netwerkbijeenkomst. Verder werkten casemanagers dementie Hannie Kemper en Cindy de With mee aan een interview voor de huis-aan-huis-bladen in Duiven, Westervoort en Zevenaar. KLIK HIER voor dat interview. En een verslag van de bijeenkomst in Montferland Journaal.
———-

Nadat de netwerkbijeenkomst twee keer werd uitgesteld, kon deze op 20 mei 2022 eindelijk doorgaan. Zo’n 55 mensen waren aanwezig om zich te laten informeren over Daginvulling voor mensen met dementie. 

Alie Fokkens, voorzitter van Keten Dementie De Liemers opent: Vandaag hebben we het niet alleen over mensen die naar de Dagbesteding gaan, maar ook de stap ervoor. Wat is er nu te doen in De Liemers? Wat zijn knelpunten en waar moeten we aandacht aan besteden?

Spreker is Daphne Mensink

Zij is coördinator Radicale vernieuwingen zorg, bij Sensire en landelijk initiator en inspirator van DemenTalent. Daphne begint met de vraag wie er in de zaal zitten. Dat blijken onder andere activiteitenbegeleiders, casemanagers en verpleegkundigen/verzorgenden vanuit de wijk te zijn. 

Daphne: “We moeten kijken naar mogelijkheden, hoe kunnen mensen erbij horen en betekenisvol zijn. Kwaliteit van Leven is bij dementie, maar ook bij andere ziekten belangrijk. Het beste medicijn is dat niet de ziekte centraal staat, maar het leven. Een visie die uitgaat van wat een mens tot mens maakt, de sociale interactie. Mensen vinden dat hun leven voltooid is, als hun hele netwerk er niet meer is. Daar gaat het dan vooral om.” 

DemenTalent

“DementTalent gaat om het ontdekken van nieuwe talenten en die inzetten in de maatschappij.

  • Bijvoorbeeld bij Staatsbosbeheer: we vragen of jonge mensen met dementie als vrijwilliger komen werken. Ze worden in een rol gezet. Dat kunnen ze thuis vertellen en dat voelt toch anders als: ik ben met een busje naar de Dagvoorziening geweest. Hoe kun je talenten ontdekken? Wat heeft iemand gedaan, wat kan hij nog? Je kunt oude talenten ontdekken en inzetten in de maatschappij, maar ook nieuwe talenten. Misschien ontwikkelt iemand andere talenten. 

Wat hebben vrijwilligers die de diagnose dementie krijgen nodig om hun taak te kunnen blijven doen?

  • Een zoon vertelde dat moeder rondleidingen deed bij een museum, op een gegeven moment kon ze de kassa niet meer bedienen. Ze kreeg een bosje bloemen en kon gaan. Maar waarom gaan we niet kijken naar wat iemand nog wel kan. Die rondleidingen had ze misschien nog jaren kunnen blijven doen.”
  • Daphne laat een filmpje zien over Hans. Hij is nog maar 58 en heeft nu al dementie. Hans had een hoge functie bij de politie. Dat hij moest stoppen heeft wel heel veel zeer gedaan. Nu doet hij via DemenTalent vrijwilligerswerk. Hans: “Het helpt tegen depressie en lusteloosheid.” 

Daphne: “Je nuttig en waardevol voelen, daar gaat het om. Veel organisaties staan open en zijn enthousiast, maar ervaren ook beren en hobbels op de weg. Het is maatwerk, luister en kijk naar die persoon. 

  • “Een ander voorbeeld gaat over iemand die ging helpen met het maken van decorstukken voor een theater. Na de eerste keer zei hij: Ik ga niet meer. Ik moet zagen en dat durf ik niet. In de ruimte stond namelijk een grote zaagmachine. De man hoefde helemaal niet te zagen. Medewerkers hebben foto’s gemaakt waarmee de man kan vertellen wat hij daar doet, maar ook om het zichzelf te herinneren.
  • “Nog een voorbeeld gaat over een mijnheer die een nieuw talent heeft ontdekt: voorlezen op scholen. In het begin vond hij het heel spannend. Hij bezocht scholen in de buurt van zijn woning. Kinderen herkennen hem daar als meester Joop.

“Capaciteiten en kwaliteiten verdwijnen niet, die kun je bij vrijwilligerswerk nog prima inzetten. Dat is anders dan de dag doorworstelen, door langer de krant te lezen. Door met mensen bezig te zijn, voel je je nuttig en dat is heel prettig. Je komt thuis met een verhaal.“ DemenTalent is geen landelijke organisatie. Per gemeente is het anders geregeld of moet het nog geregeld worden.

Verpleeghuis of kleinschalig wonen

“Ook in een huis waar 24 uur zorg geleverd wordt, is het belangrijk dat bewoners onderdeel blijven van de maatschappij. Als je verhuist, gaan vaak ineens de deuren dicht. Het kan ook anders.

  • Zo was er een mevrouw die elke week bij het koor in het dorp bleef zingen. Haar kinderen brachten haar, koorleden brachten haar weer terug. Toen het niet meer lukte, kwamen mensen van het koor bij haar om te zingen.

Voorheen was het gebeurd met lid zijn van verenigingen of uitstapjes maken als men eenmaal was verhuisd. Veiligheid voorop, buiten zou het gevaarlijk kunnen zijn. Nu blijven deuren open, tenzij het niet kan. In een setting waar meer mensen wonen, waar begeleiding is, hebben mensen minder de prikkel om te gaan dwalen.” Daphne begrijpt dat het een moeilijk onderwerp is. De is angst is dat het niet veilig is: “Maar we moeten erover nadenken en het er samen over hebben.”

Spreker is Mariëtte van Raalte
Verzilver de Muziekvereniging

Mariëtte deed de HBO-opleiding Toegepaste gerontologie: kennis van de ouder wordende mens. Toepassen van de kennis in de maatschappij kan op heel veel verschillende manieren. Als nevenactiviteit is Mariëtte voorzitter van een muziekvereniging. Dat was een ingang om daarmee aan de slag te gaan.

Een muziekvereniging is zoveel meer dan een groep die door de straten marcheert. Het onderzoek ging over: Wat kan een muziekvereniging doen om oudere leden actief betrokken te houden. Dat is goed voor het welzijn van de oudere leden en voor de vitaliteit van de muziekvereniging. Voor het onderzoek heeft Mariëtte samengewerkt met de KNMO, Koninklijke Nederlandse Muziek Organisatie. 

Het beeld is dat muziekvereniging ten onder gaan aan vergrijzing en corona. Vergrijzing is een probleem in muziekland. Een muziekvereniging krijgt minder leden, maar wel steeds meer ouderen. Mariette laat een foto zien waar opa, papa en kleinzoon naast elkaar een bas bespelen. “Het is niet als bij een voetbalvereniging, waar je met mensen van je eigen fysiek en eigen leeftijd in een team zit. Bij een orkest zitten alle leeftijden naast elkaar. Na de repetitie staan alle leeftijden ook samen aan de bar. “De andere kant is dat muziekverenigingen geen ‘oude lullenband’ willen worden, die willen jeugd. Vallen ouderen er dan buiten?” 

De waarde van muziek is al veel onderzocht. Mariëtte Boek raadt aan om het boek van Erik Scherder te lezen: Singing in the brain. “Muziek is hersengymnastiek, het zorgt voor sociale contacten. Als je het model van positieve gezondheid erbij haalt, dan vallen alle blokjes in elkaar.”

Foto: drie generaties maken muziek.

Onderzoek
Het onderzoek van Mariëtte begon met het bestuderen van literatuur, een online vragenlijst en groepsinterviews. “Een online vragenlijst, ik hoopte dat ik oudere muzikanten kon bereiken. Ik hoopte op 200 of 300 mensen. Uiteindelijk waren er 2701 respondenten, met een gemiddelde leeftijd van 62 jaar.  959 respondenten waren tussen 70 en 89 jaar. 

“Op de vraag wat betekent muziek maken voor je, kwam het antwoord: Ontspanning, uitdaging. Gezelligheid is het belangrijkst. En: een doel hebben: samen toewerken naar een concert. 

“Met alle antwoorden maakte ik een muzikaal alfabet. Van Gezond via Niveau (niet altijd op de toppen van mijn kunnen spelen) en Verbinding naar Zingeving. Zie daarvoor de Facebookpagina: Verzilver de Muziekvereniging.

“De conclusie was dat ouderen een iets lager ambitieniveau hebben. Maar het moet wel klinken.

Andere belangrijke uitkomsten waren: Meedoen, Volwaardig meedoen. Misschien door aanpassing van partijen of extra ondersteuning, Betrokken blijven, Welzijn vergroten, Maatschappelijke waarde vergroten, Vitaliteit bevorderen.”

De aanbeveling die Mariëtte aan orkesten deed was:

  • Werken op projectbasis, ook voor festivals en concoursen.
  • Transitie van prestatiegericht naar recreatief orkest. En het
  • overdagorkest, waarin mensen spelen die gepensioneerd zijn of om andere redenen tijd hebben om overdag muziek te maken. Daarvoor moet je zeker niet meteen een nieuwe vereniging oprichten. Ook een overdagorkest kan intergenerationeel zijn. Voldoende mensen die ook graag overdag willen spelen en langer muzikaal actief willen blijven. Zoek lokale samenwerking.

Wat kun je ermee?
Mariëtte: “En wat kunnen jullie ermee? Zoek een passend orkest in de buurt. Regel vervoer, logistiek. Voor ouderen is het een probleem hoe ze de grote instrumenten in de zaak krijgen. Laat de vereniging zorgen voor grotere bladmuziek, vereenvoudiging van partijen. Regel muzikale ondersteuning tijdens repetities. Kijk naar extra oefenmogelijkheden/muzieklessen. En: Vraag het de mensen vooral zelf!”

Daginvullingsorkest
door Willeke van Aken en Karin den Otter-Van der Velden

Het plan om een Daginvullingsorkest in Kilder te starten wordt steeds concreter. 

Willeke van Aken (vrijwilliger bij Alzheimer Nederland) vertelt dat bij het project de vijf hartenkreten (zie afbeelding) de basis zijn. Op diverse plekken zijn al andere initiatieven met hetzelfde principe gestart: bijvoorbeeld Kookstudio Elst, waar mensen met dementie samen koken voor gasten. Willeke roept degenen die aanwezig zijn op om rond te vragen wie mee zou willen doen met het orkest. Aanmelden voor beide initiatieven kan bij Arnhem@alzheimervrijwilligers.nl.

Karin den Otter (muzikant, bestuurslid KNMO) houdt zich bezig met de praktische kant: de locatie, de instrumenten, de leiding, de vrijwilligers. Als locatie is het Kelrehuus in Kilder in beeld. Hier repeteren nu al muziekverenigingen. Het is de bedoeling dat deelnemers zelf kiezen welk instrument ze willen bespelen. Het gewenste instrument wordt dan gezocht, bijvoorbeeld bij verenigingen in de regio. Niveau is niet belangrijk, het gaat om het meedoen. Partijen kunnen worden aangepast. Deelnemers kunnen elkaar helpen en er worden vrijwilligers gevraagd van muziekverenigingen uit de regio. De leiding is professioneel.

Brainstorm

Na de pauze gingen groepen met elkaar in overleg om te bespreken wat er in de regio is voor mensen met dementie, waar behoefte aan is en wat knelpunten zijn.

Terug naar overzicht